Flýtileiðir á vef Stofnun íslenskra fræða:


Nafnfræði

Nafnfræði er ein grein málfræði og við rannsókn á nöfnum (örnefnum, mannanöfnum, dýranöfnum og ýmsum öðrum nöfnum) er beitt málvísindalegum aðferðum. Nafnfræðin hefur jafnframt náin tengsl við aðrar greinar, ekki síst á sviði sagnfræði og félagsvísinda.

Saga, m.a. trúarbragðasaga, er mikilvæg grein fyrir nafnfræðina, og einnig mannfræði og félagsfræði. Greinar sem miklu máli skipta fyrir örnefnafræði sérstaklega eru fornleifafræði og búsetulandafræði. Þjóðfræði og landbúnaðarsaga eru þýðingarmiklar fyrir rannsóknir á örnefnum, dýranöfnum og ýmsum öðrum nöfnum og persónusaga og ættfræði fyrir rannsóknir á mannanöfnum.

Í nafnfræðirannsóknum felst m.a.:

  • að skýra hvað nafn merkir, t.d. Gláma, Hekla, Vaglir, Ölfus; Ari, Teitur, Teódóra, Valka; Golsa, Krossa, Sleipnir, Týra
  • að finna aldur ákveðinna nafna, hvaða útbreiðslu þau hafa, hvar þau hafa komið upp, hvaða menningarstraumum þau hafa fylgt, hvaða hliðstæður þau eiga sér, t.d. á Norðurlöndum og í heiminum annars
  • að lýsa mismunandi nafnmyndunum og skýra ýmis félagsleg mynstur í nafngjöfum
  • að útskýra hvaða upplýsingar nöfn veita um fólk og athafnir þess, landnám, ræktun, byggingar, samgöngur, stjórnsýslu, átrúnað og sögu lands og héraðs o.fl. o.fl.