Bókmenntir og saga

Á menningarsviði eru stundaðar rannsóknir á textum frá miðöldum og síðari öldum sem eru í flestum tilvikum varðveittir í handritum. Textarnir eru af ýmsu tagi, bókmenntir, sagnfræði, lög, máldagar, fornbréf og önnur skjöl, annálar o.fl.

Við útgáfu á textum og rannsóknir á þeim er stuðst við ýmsar rannsóknaraðferðir á sviðum bókmenntafræði, sagnfræði, málvísinda og þjóðfræði en textafræði er beitt við vísindalega útgáfu á textunum, skilning á þeim og skýringar á orðfæri þeirra.

Sjá rannsóknarsvið í IRIS

Vefsíður verkefna

Kvennaspor

Afhjúpun og ljómun kvenna í sagnalandslagi Íslands.

Vefsíða verkefnis

Skaldic Poetry of the Scandinavian Middle Ages – Viðtökur dróttkvæða

Konungsbók Snorra-Eddu (GKS 2367 4to) er eitt elsta handrit Snorra-Eddu og það sem venjulega er lagt til grundvallar við útgáfur verksins.

Vefsíða verkefnis

Wikisaga, lýsandi heimildaskrá Egils sögu og Njáls sögu

Samstarfsverkefni Árnastofnunar og Háskóla Íslands. Vefurinn geymir texta Egils sögu og Njáls sögu ásamt lýsandi heimildaskrá yfir fræðiskrif sem fjalla um söguna. Þar er hverju riti eða ritgerð um söguna lýst með útdrætti um efni hennar, bæði á íslensku og ensku.

Vefsíða verkefnis

Fleiri dæmi um verkefni

Byltingin að ofan? Alþýðuvæðing rímna á lærdómsöld

Markmið verkefnisins er að kanna þær breytingar sem urðu á tilurð, dreifingu og flutningi rímna á tímabilinu um 1550–1725. Rímur hafa oft verið stimplaðar sem staðnaður, íhaldssamur og menningarlega einangraður kveðskapur. Þetta lífseiga viðhorf til rímna verður hér tekið til endurskoðunar. Nánar um verkefnið.

Að búa til rústir

Bókmenntalegar hugmyndir um heiðin hof í fornnorrænum bókmenntum.

Áhrif Guðbrands Vigfússonar á útgáfu þjóðsagna Jóns Árnasonar

Dýrlingar í Skálholti

Meinlætalifnaður í forníslenskum bókmenntum.

Fræðileg heildarútgáfa á verkum Hallgríms Péturssonar

Hallgrímur Pétursson (1614–1674) er eitt fremsta skáld Íslendinga fyrr og síðar og eftir hann liggur fjöldi sálma og kvæða, auk rímna- og sálmaflokka og fáeinna lausamálstexta. Rannsóknin beinist að öllum uppskriftum kvæða sem eru eignuð Hallgrími í handritum (stundum ranglega) og hliðsjón er einnig höfð af fyrstu prentuðu útgáfum kvæðanna á 18. öld og efni úr segulbandasafni Árnastofnunar.

Miðlun og minnisrannsóknir

Verkefnið byggist á rannsóknum á því hvaða áhrif miðillinn (t.d. munnleg hefð, handrit, prentaðar bækur eða nýrri og annars konar miðlar) hafi á það sem miðlað er (hvort sem er inntak eða form), viðtökur þess og áhrif í samfélaginu.

Munnleg hefð að baki íslenskum fornsögum og fornkvæðum – og viðtökur þeirra

Í verkefninu er horft til þess hvaða áhrif það hefur á lestur nútímamanna á fornum textum að gera ráð fyrir lifandi munnlegri hefð að baki þeirra; hvernig ætla megi að fólk á ritunartíma textanna hafi skilið þá og túlkað í ljósi þeirrar munnlegu hefðar um svipað efni (persónur, ættir, atburði, ljóðform og goðsögur) sem ætla má að það hafi þekkt til – og sem textarnir vísa oft til.

Sjálfsmyndir, ímyndir og félagsleg vitund í siðabókmenntum og tækifæristextum árnýaldar

Meginmarkmið verkefnisins er að rannsaka siða- og hegðunarreglur og skyldar bókmenntagreinar, sem varðveittar eru í íslenskum handritum frá árnýöld, og sýna fram á tengsl þessara bókmennta við mótun sjálfsmynda ráðandi stétta í landinu, félagslega og menningarlega ímyndasköpun og hvernig viðkomandi textar tengjast félagslegu og menningarlegu valdakerfi í landinu.