Skip to main content
Starfsfólk Til baka

Birna Lárusdóttir

Birna Lárusdóttir

Nafnfræðisvið
sérfræðingur í rannsóknarstöðu Sigurðar Nordals

Birna Lárusdóttir gegnir rannsóknarstöðu Sigurðar Nordals. Hún er íslensku- og fornleifafræðingur að mennt en rannsakar nú örnefni sem lifandi menningarfyrirbæri og hluta af landslagi. Meðal viðfangsefna hennar eru þekkt nafngiftaferli og hugmynda- og rannsóknasaga örnefnafræða hér á landi.


Fyrri störf
Námsferill
Rannsóknir
Ritaskrá
Pistlar
Fornleifafræðingur á Fornleifastofnun Íslands frá 1999.
Ritstjóri Árbókar Hins íslenska fornleifafélags frá 2012.
Stundakennari við Háskóla Íslands frá 2005.
Sérfræðingur í faghópi vegna vinnu við 3. áfanga Rammaáætlunar 2014-2017.
Doktorsnám í landfræði við Háskóla Íslands frá 2018.
MA-próf í fornleifafræði frá Háskóla Íslands 2005.
BA-próf í íslensku frá Háskóla Íslands 2000.
Stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1996.
1999-2018: Fornleifaskráning víða um land, t.d. í Skálholti, Flatey á Breiðafirði, í Skaftafelli, í Grímsnesi og Grafningi, Árneshreppi, Hvanneyrarhreppi, Leirár- og Melasveit, Reykjahreppi og Hvalfjarðarsveit.

2016- : Fornleifarannsóknir Ólafsdal við Gilsfjörð. Uppgröftur á rústum frá víkingaöld, skráning minja, samstarf um deiliskipulag og rannsókn á menningarlandslagi. Samstarfsverkefni Fornleifastofnunar Íslands og Minjaverndar/Hjörleifs Stefánssonar.

2016- : Menningarsögulegt gildi landslags á hálendi Íslands. Verkefnið snýr að því að þróa aðferð til að flokka landslag á hálendi Íslands út frá menningarsögulegum forsendum, m.a. til að auðelda mat á menningarverðmætum út frá heildrænni sýn á landslag.

2018- : Hernámið frá sjónarhóli fornleifafræðinnar. Verkefni sem snýst um þróun aðferða við að kortleggja og rannsaka minjar frá tímum hernámsins á Íslandi. Samstarfsverkefni Fornleifastofnunar Íslands, Háskólans í Tromsö og Háskóla Íslands.

2016- : Landslag og þátttaka. Verkefnið miðar að því að auka þátttöku og íbúalýðræði í skipulagsferlinu í anda Evrópska landslagssáttmálans. Unnið í samstarfi við þátttakendur frá Háskóla Íslands/Listaháskóla Íslands.

2018: Verndarsvæði í byggð á Þormóðseyri, Siglufirði. Grunnrannsóknir á landslagi, þróun þéttbýlis og húsakosti. Unnið í samstarfi við Kanon-arkitekta.

2015-2016: Rannsókn á gildi landslags ásamt Gísla Pálssyni, Eddu Waage og Guðbjörgu R. Jóhannesdóttur. Unnið fyrir Rammaáætlun.

2013-2014: Þátttakandi í alþjóðlegu rannsóknarverkefni um hafnir á miðöldum (HaNOA).

2013-2014: Deiliskipulag og fornleifaskráning á Látrabjargi ásamt Baark arkitektum. Unnið fyrir Vesturbyggð.

2012-2014: Uppgröftur á verbúðasvæði á Siglunesi við Siglufjörð. Samstarfsverkefni Fornleifastofnunar ´Íslands og City University, New York.
2018. Birna Lárusdóttir, Elín Ósk Hreiðarsdóttir, Guðrún Alda Gísladóttir og Emily Lethbridge. Staðarhóll í Dölum - höfuðból Sturlunga í sögu og minjum. Breiðfirðingur. 66 Reykjavík: Breiðfirðingafélagið. 35-47.
2018. Birna Lárusdóttir, Elín Ósk Hreiðarsdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Fornleifar í Ólafsdal við Gilsfjörð: Fornleifaskráning með landsháttagreiningu (FS708-16132).
2018. Birna Lárusdóttir. Endurskoðun fornleifaskráningar í Grímsnesi og Grafningi með viðbótum við eldri fornleifaskrá (FS683-16141). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2018. Birna Lárusdóttir. 101 beðaslétta: Lautarferð í Ólafsdal. Fyrirlestur á málþingi til heiðurs Guðmundi Ólafssyni fornleifafræðingi Þjóðminjasafni Íslands, apríl 2018.
2018. Birna Lárusdóttir. Minjar í landi Skálholts: Nýjar uppgötvanir og framtíðarsýn. Fyrirlestur á málþingi á vegum Skálholtsfélags hins nýja Þjóðminjasafni Íslands, febrúar 2018.
2018. Birna Lárusdóttir. Ólafsdalur through time: Surveying the past, planning the future. Fyrirlestur á ráðstefnunni Expanding Horizons Modalen, júní 2018.
2018. Birna Lárusdóttir. Verndarsvæði á Siglufirði: Rýnt í myndir, hús og malbik. Fyrirlestur á málþingi sem haldið var í minningu Kristjáns Eldjárns Þjóðminjasafni Íslands, desember 2017.
2018. Birna Lárusdóttir og Birkir Einarsson. Þormóðseyri á Siglufirði - verndarsvæði í byggð.. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands/Kanon arkitektar.
2018. Guðrún Alda Gísladóttir og Stefán Ólafsson. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Fornleifakönnun á víkingaaldarbæjarstæði í Ólafsdal (FS685-17231). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2017. Birna Lárusdóttir, Elín Ósk Hreiðarsdóttir og Garðar Guðmundsson. Fornleifaskráning í Flatey á Breiðafirði (FS640-14071). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2017. Birna Lárusdóttir. Garður á Reykjanesi: fornleifaskráning vegna deiliskipulags (FS662-17241). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2017. Birna Lárusdóttir. Að nema land með nafni: Sagan af Surtsey. Skírnir. 191 Hið íslenska bókmenntafélag, Reykjavík. 166-185.
2017. Birna Lárusdóttir. Fornleifaskráning í Flatey. Fyrirlestur haldinn á aðalfundi Fornleifafélags Barðstrendinga og Dalamanna Reykhólum, apríl 2017.
2017. Birna Lárusdóttir. Landslag og fornleifar. Um mat á gildi minja og landslags í Rammaáætlun. Fyrirlestur í fyrirlestraröð Félags fornleifafræðinga Þjóðminjasafni Íslands, mars 2017.
2017. Birna Lárusdóttir. Rótum skotin framtíð: Fornleifar, landslag og samtímahönnun. Fyrirlestur haldinn ásamt Tinnu Gunnarsdóttur á Hugvísindaþingi Háskóla Íslands, mars 2017.
2016. Birna Lárusdóttir, Edda Waage, Gísli Pálsson og Guðbjörg R. Jóhannesdóttir. Gildi landslags: fagurferði, menningarminjar og saga. Reykjavík: Rammaáætlun/Háskóli Íslands.
2016. Birna Lárusdóttir. Fornleifar á Siglunesi við Siglufjörð. Fyrirlestur haldinn á fræðslufundi Vitafélagsins Sjóminjasafni, febrúar 2016.
2016. Birna Lárusdóttir. Hugmyndir um ný bæjanöfn á 21. öld. Fyrirlestur haldinn á Hugvísindaþingi Háskóla Íslands, mars 2017.
2016. Birna Lárusdóttir. Menningarsögulegt gildi landslags. Fyrirlestur haldinn á málstefnu Náttúruverndarsamtaka Suðvesturlands Norræna húsinu, Reykjavík, apríl 2016.
2016. Birna Lárusdóttir og Sólveig G. Beck. Fornleifaskráning á þremur jörðum í Rauðasandshreppi: Hvallátrar, Breiðavík og Keflavík (FS624-13051). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2015. Birna Lárusdóttir. Guðrún D. Whitehead, Sólrún I. Traustadóttir og Kristján Mímisson (ritstj.). Nýir staðir á gömlum grunni: Fornleifar sem áfangastaðir ferðamanna. ÓlafÍa. 5-6 9-20.
2015. Birna Lárusdóttir. Sjór nemur land. Opnunarfyrirlestur á ráðstefnunni Strandminjar í hættu Hótel Sögu, Reykjavík, apríl 2015.
2015. Birna Lárusdóttir. This place is always sunny. New farm names in Iceland 2000-2007.. Fyrirlestur haldinn á ráðstefnu norrænu nafnfræðisamtakanna NORNA Tampere, október 2015.
2013. Birna Lárusdóttir. Brúin yfir sandinn. Minning um brjálað vatnsfall. Naflagrös tínd Garðari Guðmundssyni sextugum. Reykjavík: Blómálfar.
2012. Adolf Friðriksson, Elín Ósk Hreiðarsdóttir, Guðrún Alda Gísladóttir og Howell M. Roberts. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Litlu-Núpar í Aðaldal. Þingeyskt fræðasafn I.. Reykjavík: Hið þingeyska fornleifafélag og Fornleifastofnun Íslands.
2011. Birna Lárusdóttir, Adolf Friðriksson, Árni Hjartarson, Bjarni F. Einarsson, Elín Ósk Hreiðarsdóttir, Guðmundur J. Guðmundsson, Hildur Gestsdóttir, Orri Vésteinsson og Þóra Pétursdóttir. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Mannvist: Sýnisbók íslenskra fornleifa. Reykjavík: Opna.
2011. Birna Lárusdóttir. Guðrún Kvaran, Hallgrímur J. Ámundason og Svavar Sigmundsson (ritstj.). Þúfnabanar, kjarnorka og netabolir. Um heimildagildi og nýmyndun örnefna. Fjöruskeljar. Afmælisrit til heiðurs Jónínu Hafsteinsdóttur sjötugri Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar.
2011. Birna Lárusdóttir og Elín Ósk Hreiðarsdóttir. Í Þegjanda hljóði. Upp á yfirborðið. Nýjar rannsóknir í íslenskri fornleifafræði. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands. 117-140.
2010. Birna Lárusdóttir. Fjárborgir. Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 2008-2009. 57-80.
2009. Birna Lárusdóttir. Nytjar í nöfnum. Ritdómur. Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 2008-2009. 203-209.
2007. Birna Lárusdóttir. Bæjanöfn brotin til mergjar. Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 2004-2005. 87-103.
2007. Birna Lárusdóttir. Wendy Davies, Guy Halsall, Andrew Reynolds (ritstj.). Settlement organization and farm abandonment: The curious landscape of Reykjahverfi, NE-Iceland. People and Space in the Early Middle Ages. Brepols. 45-65.

Fyrri störf

Fornleifafræðingur á Fornleifastofnun Íslands frá 1999.
Ritstjóri Árbókar Hins íslenska fornleifafélags frá 2012.
Stundakennari við Háskóla Íslands frá 2005.
Sérfræðingur í faghópi vegna vinnu við 3. áfanga Rammaáætlunar 2014-2017.

Námsferill

Doktorsnám í landfræði við Háskóla Íslands frá 2018.
MA-próf í fornleifafræði frá Háskóla Íslands 2005.
BA-próf í íslensku frá Háskóla Íslands 2000.
Stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1996.

Rannsóknir

1999-2018: Fornleifaskráning víða um land, t.d. í Skálholti, Flatey á Breiðafirði, í Skaftafelli, í Grímsnesi og Grafningi, Árneshreppi, Hvanneyrarhreppi, Leirár- og Melasveit, Reykjahreppi og Hvalfjarðarsveit.

2016- : Fornleifarannsóknir Ólafsdal við Gilsfjörð. Uppgröftur á rústum frá víkingaöld, skráning minja, samstarf um deiliskipulag og rannsókn á menningarlandslagi. Samstarfsverkefni Fornleifastofnunar Íslands og Minjaverndar/Hjörleifs Stefánssonar.

2016- : Menningarsögulegt gildi landslags á hálendi Íslands. Verkefnið snýr að því að þróa aðferð til að flokka landslag á hálendi Íslands út frá menningarsögulegum forsendum, m.a. til að auðelda mat á menningarverðmætum út frá heildrænni sýn á landslag.

2018- : Hernámið frá sjónarhóli fornleifafræðinnar. Verkefni sem snýst um þróun aðferða við að kortleggja og rannsaka minjar frá tímum hernámsins á Íslandi. Samstarfsverkefni Fornleifastofnunar Íslands, Háskólans í Tromsö og Háskóla Íslands.

2016- : Landslag og þátttaka. Verkefnið miðar að því að auka þátttöku og íbúalýðræði í skipulagsferlinu í anda Evrópska landslagssáttmálans. Unnið í samstarfi við þátttakendur frá Háskóla Íslands/Listaháskóla Íslands.

2018: Verndarsvæði í byggð á Þormóðseyri, Siglufirði. Grunnrannsóknir á landslagi, þróun þéttbýlis og húsakosti. Unnið í samstarfi við Kanon-arkitekta.

2015-2016: Rannsókn á gildi landslags ásamt Gísla Pálssyni, Eddu Waage og Guðbjörgu R. Jóhannesdóttur. Unnið fyrir Rammaáætlun.

2013-2014: Þátttakandi í alþjóðlegu rannsóknarverkefni um hafnir á miðöldum (HaNOA).

2013-2014: Deiliskipulag og fornleifaskráning á Látrabjargi ásamt Baark arkitektum. Unnið fyrir Vesturbyggð.

2012-2014: Uppgröftur á verbúðasvæði á Siglunesi við Siglufjörð. Samstarfsverkefni Fornleifastofnunar ´Íslands og City University, New York.

Ritaskrá

2018. Birna Lárusdóttir, Elín Ósk Hreiðarsdóttir, Guðrún Alda Gísladóttir og Emily Lethbridge. Staðarhóll í Dölum - höfuðból Sturlunga í sögu og minjum. Breiðfirðingur. 66 Reykjavík: Breiðfirðingafélagið. 35-47.
2018. Birna Lárusdóttir, Elín Ósk Hreiðarsdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Fornleifar í Ólafsdal við Gilsfjörð: Fornleifaskráning með landsháttagreiningu (FS708-16132).
2018. Birna Lárusdóttir. Endurskoðun fornleifaskráningar í Grímsnesi og Grafningi með viðbótum við eldri fornleifaskrá (FS683-16141). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2018. Birna Lárusdóttir. 101 beðaslétta: Lautarferð í Ólafsdal. Fyrirlestur á málþingi til heiðurs Guðmundi Ólafssyni fornleifafræðingi Þjóðminjasafni Íslands, apríl 2018.
2018. Birna Lárusdóttir. Minjar í landi Skálholts: Nýjar uppgötvanir og framtíðarsýn. Fyrirlestur á málþingi á vegum Skálholtsfélags hins nýja Þjóðminjasafni Íslands, febrúar 2018.
2018. Birna Lárusdóttir. Ólafsdalur through time: Surveying the past, planning the future. Fyrirlestur á ráðstefnunni Expanding Horizons Modalen, júní 2018.
2018. Birna Lárusdóttir. Verndarsvæði á Siglufirði: Rýnt í myndir, hús og malbik. Fyrirlestur á málþingi sem haldið var í minningu Kristjáns Eldjárns Þjóðminjasafni Íslands, desember 2017.
2018. Birna Lárusdóttir og Birkir Einarsson. Þormóðseyri á Siglufirði - verndarsvæði í byggð.. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands/Kanon arkitektar.
2018. Guðrún Alda Gísladóttir og Stefán Ólafsson. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Fornleifakönnun á víkingaaldarbæjarstæði í Ólafsdal (FS685-17231). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2017. Birna Lárusdóttir, Elín Ósk Hreiðarsdóttir og Garðar Guðmundsson. Fornleifaskráning í Flatey á Breiðafirði (FS640-14071). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2017. Birna Lárusdóttir. Garður á Reykjanesi: fornleifaskráning vegna deiliskipulags (FS662-17241). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2017. Birna Lárusdóttir. Að nema land með nafni: Sagan af Surtsey. Skírnir. 191 Hið íslenska bókmenntafélag, Reykjavík. 166-185.
2017. Birna Lárusdóttir. Fornleifaskráning í Flatey. Fyrirlestur haldinn á aðalfundi Fornleifafélags Barðstrendinga og Dalamanna Reykhólum, apríl 2017.
2017. Birna Lárusdóttir. Landslag og fornleifar. Um mat á gildi minja og landslags í Rammaáætlun. Fyrirlestur í fyrirlestraröð Félags fornleifafræðinga Þjóðminjasafni Íslands, mars 2017.
2017. Birna Lárusdóttir. Rótum skotin framtíð: Fornleifar, landslag og samtímahönnun. Fyrirlestur haldinn ásamt Tinnu Gunnarsdóttur á Hugvísindaþingi Háskóla Íslands, mars 2017.
2016. Birna Lárusdóttir, Edda Waage, Gísli Pálsson og Guðbjörg R. Jóhannesdóttir. Gildi landslags: fagurferði, menningarminjar og saga. Reykjavík: Rammaáætlun/Háskóli Íslands.
2016. Birna Lárusdóttir. Fornleifar á Siglunesi við Siglufjörð. Fyrirlestur haldinn á fræðslufundi Vitafélagsins Sjóminjasafni, febrúar 2016.
2016. Birna Lárusdóttir. Hugmyndir um ný bæjanöfn á 21. öld. Fyrirlestur haldinn á Hugvísindaþingi Háskóla Íslands, mars 2017.
2016. Birna Lárusdóttir. Menningarsögulegt gildi landslags. Fyrirlestur haldinn á málstefnu Náttúruverndarsamtaka Suðvesturlands Norræna húsinu, Reykjavík, apríl 2016.
2016. Birna Lárusdóttir og Sólveig G. Beck. Fornleifaskráning á þremur jörðum í Rauðasandshreppi: Hvallátrar, Breiðavík og Keflavík (FS624-13051). Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.
2015. Birna Lárusdóttir. Guðrún D. Whitehead, Sólrún I. Traustadóttir og Kristján Mímisson (ritstj.). Nýir staðir á gömlum grunni: Fornleifar sem áfangastaðir ferðamanna. ÓlafÍa. 5-6 9-20.
2015. Birna Lárusdóttir. Sjór nemur land. Opnunarfyrirlestur á ráðstefnunni Strandminjar í hættu Hótel Sögu, Reykjavík, apríl 2015.
2015. Birna Lárusdóttir. This place is always sunny. New farm names in Iceland 2000-2007.. Fyrirlestur haldinn á ráðstefnu norrænu nafnfræðisamtakanna NORNA Tampere, október 2015.
2013. Birna Lárusdóttir. Brúin yfir sandinn. Minning um brjálað vatnsfall. Naflagrös tínd Garðari Guðmundssyni sextugum. Reykjavík: Blómálfar.
2012. Adolf Friðriksson, Elín Ósk Hreiðarsdóttir, Guðrún Alda Gísladóttir og Howell M. Roberts. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Litlu-Núpar í Aðaldal. Þingeyskt fræðasafn I.. Reykjavík: Hið þingeyska fornleifafélag og Fornleifastofnun Íslands.
2011. Birna Lárusdóttir, Adolf Friðriksson, Árni Hjartarson, Bjarni F. Einarsson, Elín Ósk Hreiðarsdóttir, Guðmundur J. Guðmundsson, Hildur Gestsdóttir, Orri Vésteinsson og Þóra Pétursdóttir. Birna Lárusdóttir (ritstj.). Mannvist: Sýnisbók íslenskra fornleifa. Reykjavík: Opna.
2011. Birna Lárusdóttir. Guðrún Kvaran, Hallgrímur J. Ámundason og Svavar Sigmundsson (ritstj.). Þúfnabanar, kjarnorka og netabolir. Um heimildagildi og nýmyndun örnefna. Fjöruskeljar. Afmælisrit til heiðurs Jónínu Hafsteinsdóttur sjötugri Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar.
2011. Birna Lárusdóttir og Elín Ósk Hreiðarsdóttir. Í Þegjanda hljóði. Upp á yfirborðið. Nýjar rannsóknir í íslenskri fornleifafræði. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands. 117-140.
2010. Birna Lárusdóttir. Fjárborgir. Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 2008-2009. 57-80.
2009. Birna Lárusdóttir. Nytjar í nöfnum. Ritdómur. Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 2008-2009. 203-209.
2007. Birna Lárusdóttir. Bæjanöfn brotin til mergjar. Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 2004-2005. 87-103.
2007. Birna Lárusdóttir. Wendy Davies, Guy Halsall, Andrew Reynolds (ritstj.). Settlement organization and farm abandonment: The curious landscape of Reykjahverfi, NE-Iceland. People and Space in the Early Middle Ages. Brepols. 45-65.