Út eru komin á einni bók tvö annálarit, Oddaannálar og Oddverjaannáll, sem hvorirtveggja eru samdir á íslensku á siðskiptaöld. Frá þeim tíma eru fá frumsamin rit varðveitt í óbundnu máli á íslensku. Annálarnir geyma margar mislangar frásagnir af helstu atburðum mannkynssögunnar og eru merkilegir vitnisburðir um orðafar, frásagnarstíl og heimsmynd íslenskra lærdómsmanna 16. aldar og mikilvægir...

Páll lögmaður Vídalín lét eftir sig rit á latínu um íslensk skáld og rithöfunda á 16. og 17 öld, sem hann kallaðir Recebsus poetarum et scriptorum Islandorum hujus et sureioris seculi. Ritið var ófullgert í handriti í Víðidalstungu þegar Páll féll frá. Það var ekki prentað. Páll Vídalín lést 18. júlí 1727, og hefur Recensus komist með sumum öðrum handritum Páls í eigu tengdasonar hans, Bjarna...

Séra Gunnar Pálsson (1714-1791) var Svarfdælingur að uppruna, stúdent úr Hólaskóla, guðfræðingur frá Hafnarháskóla, um skeið skólameistari á Hólum, en lengst prestur í Hjarðarholti og prófastur í Dalasýslu. Séra Gunnar var gáfumaður og eitt af höfuðskáldum síns tíma, en mestan orðstír hefur hann hlotið fyrir mikinn lærdóm, einkanlega á sviði fornra fræða íslenskra, enda fékk Árnanefnd í...

Mattheus saga postula er ættuð úr latnesku safni ellefu postulasagna sem líklega hefur verið sett saman í Frakklandi á sjöttu eða sjöundu öld. Þetta sagnasafn dreifðist víða um lönd og hefur verið meðal þeirra bóka erlendra sem einna fyrst bárust til Íslands eftir kristni, og sögurnar, þar á meðal Mattheus saga, í fyrsta lagi þeirra texta sem var snúið á íslensku. Mattheus saga er varðveitt ýmist...

Orð og tunga er ritrýnt tímarit um mál og málnotkun og kemur út einu sinni á ári. Helga Hilmisdóttir er ritstjóri tímaritsins. Efnisyfirlit: Formáli ritstjóra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vii Greinar: Halldóra Jónsdóttir og Þórdís Úlfarsdóttir: Íslensk nútímamálsorðabók. Kjarni tungumálsins . . . . . . 1 Katrín...

Í fyrsta hluta er spurt hvernig lögsögumenn hafi tekið ritmenningunni, sem ætla má að hafi grafið undan valdastöðu þeirra, og hvernig bókmenntalegur sjóndeildarhringur menntamanns úr röðum Sturlunga, Ólafs Þórðarsonar hvítaskálds, hafi litið út um miðja 13. öld. Í öðrum hluta er fjallað um persónur, ættir og atburði Austfirðingasagna í ljósi þeirrar hugmyndar að þeir sem rituðu sögurnar hafi...

Orð og tunga er ritrýnt tímarit um mál og málnotkun og kemur út einu sinni á ári. Helga Hilmisdóttir er ritstjóri tímaritsins. Efnisyfirlit: Formáli ritstjóra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vii Þemagreinar: Ari Páll Kristinsson: Innri breytileiki og málsnið. Athugun á mismunandi textum eins málnotanda . . . 1 Ásta Svavarsdóttir: Málþróun og...

Í verki þessu er fjallað um íslenzkar þýðingar þýzkra almúgabóka. Margar slíkar skemmtisögur voru þýddar eftir þýzkum eða dönskum prentuðum útgáfum á tímabilinu frá siðbreytingu til upplýsingaraldar. Þær voru vinsælt lestrarefni og dreifðust víða í handritum. Flestar þeirra urðu jafnframt rímnaskáldum að yrkisefni og má nefna t.d. að Magnús Jónsson prúði og Hallgrímur Pétursson ortu báðir rímur...

Þessi nýja útgáfa Gyðinga sögu leysir af hólmi útgáfu Guðmundar Þorlákssonar, sem var prentuð í Kaupmannahöfn 1881. Hún er með rækilegum inngangi á samtals 152 blaðsíðum. Í innganginum er í fyrsta lagi nákvæm lýsing á handritum sögunnar, þar sem fjallað er um aldur þeirra og uppruna, skrift og stafsetningu og skyldleika þeirra innbyrðis. Annar kafli inngangs er um höfund sögunnar og aldur hennar,...

Ari Páll Kristinsson (ritstj.)